De Opening: “Een concertgebouw is pas van iedereen als iedereen zichzelf erin herkent”

Voor wie denkt dat een concertgebouw vooral draait om klassieke muziek, pluche stoelen en een avondje uit, heeft Jessica Dassen, Hoofd Culturele en Zakelijke Activiteiten bij Muziekgebouw Eindhoven, een verrassende boodschap. “Dat hoort er allemaal bij,” zegt ze lachend. “Maar als je door Eindhoven loopt, zie je een stad die veel groter en kleurrijker is dan dat. Dan moet je als cultureel huis de vraag durven stellen: wie zien we eigenlijk nog niet terug in onze zalen?”

De voorbereidingen voor DE OPENING zijn al in volle gang. Eind augustus is Eindhoven gaststad van de landelijke aftrap van het culturele seizoen. Drie dagen lang verandert de stad in één groot podium voor kunst, cultuur en ontmoeting. Muziekgebouw Eindhoven speelt daarin een prominente rol met een programma dat misschien wel beter dan ooit laat zien waar het gebouw de afgelopen jaren naartoe is gegroeid.

“Voor ons is DE OPENING niet zomaar een festivalweekend,” vertelt Dassen. “Het is eigenlijk een viering van een reis die we als team al jaren maken.”

Van programmeren vóór naar programmeren mét

Die reis begon met een simpele constatering: “Als je zegt dat je er bent voor alle Eindhovenaren, dan moet je jezelf ook afvragen of alle Eindhovenaren dat zo ervaren.” De afgelopen jaren bouwde Muziekgebouw Eindhoven daarom stap voor stap aan een inclusievere programmering. Niet door simpelweg andere artiesten te boeken, maar door gemeenschappen actief te betrekken bij het maken van programma’s.

“Dat is misschien wel het belangrijkste verschil,” zegt Dassen. “We programmeren niet vóór een gemeenschap, maar mét een gemeenschap.” Dat leidde tot festivals als Witaj Eindhoven, Merhaba Eindhoven en recent Bladi Festival. Initiatieven waarbij respectievelijk Poolse, Turkse en Marokkaanse Eindhovenaren niet alleen bezoeker zijn, maar mede-maker. Het programma van het festival wordt ontwikkeld voor en door de gemeenschap.

“Het succes daarvan zit niet in ons gebouw. Het succes zit in de mensen die hun netwerk, hun verhalen, hun energie en hun vertrouwen hebben ingebracht. Zonder hen waren deze festivals nooit geworden wat ze nu zijn.” “Daar ben ik ongelooflijk trots op. Maar minstens zo trots ben ik op het team van Muziekgebouw Eindhoven. Dit is geen project van één afdeling. Van techniek tot marketing, van productie tot horeca: iedereen heeft hieraan meegebouwd.”

De Opening op zondag: Eindhoven in één gebouw

Die gedachte komt misschien wel het sterkst terug op de zondag van DE OPENING. Onder de noemer Your World, Your Music staat die dag volledig in het teken van de internationale gemeenschappen van Eindhoven. Het gebouw verandert in een ontmoetingsplek waar culturen elkaar niet alleen laten zien, maar ook vieren. “Als je Eindhoven in één gebouw zou willen samenvatten, dan wordt dit die dag.”

Het meest in het oog springende onderdeel? De Latijns-Amerikaanse gemeenschap brengt onder de noemer Hola Eindhoven haar cultuur naar Muziekgebouw Eindhoven. “Negentien landen. Negentien verhalen. Negentien keukens, muziekstijlen en tradities.” Jessica glimlacht. “Ik denk dat bezoekers vooral heel veel kleur gaan zien. En heel veel eten.”

Maar achter het feest schuilt ook een diepere boodschap: “Wat we willen laten zien, is dat cultuur niet iets is wat je consumeert. Cultuur ben je zelf. En hoe mooier het wordt als je die verschillende verhalen naast elkaar laat bestaan.”

Dit interview verscheen eerder in Eindless Magazine.