De gitaar is misschien wel het meest veelzijdige instrument, mét een lange geschiedenis!
De oudste voorouders van de gitaar ontstonden in Centraal-Azië en het Midden-Oosten. Instrumenten met een klankkast en een hals – voorlopers van de luit – werden daar al ver voor onze jaartelling bespeeld. In de achtste eeuw brachten de Moren de oed naar Spanje, een peervormig snaarinstrument. Door de eeuwen heen veranderde de vorm en de functie van de oed; het werd kleiner, platter en praktischer.
Revolutie
In de 19e eeuw kwam er een ‘gitaarrevolutie’ dankzij de Spaanse gitaarbouwer Antonio de Torres. Hij vergrootte de klankkast, verbeterde de interne zangbalkjes (de houten versteviging in de klankkast) en gaf de gitaar daarmee zijn kenmerkende vorm. Torres’ ontwerp zorgde voor meer volume en een rijkere klank. Vrijwel elke klassieke en akoestische gitaar die vandaag de dag wordt gebouwd, is schatplichtig aan zijn ontwerp.
Toen de gitaar in de Verenigde Staten terechtkwam, veranderde de context opnieuw. In cafés en danszalen bleek de traditionele, darmsnarige gitaar te weinig volume te hebben. Stalen snaren boden uitkomst. Het geluid werd helderder en krachtiger. Daarmee ontstond de westerngitaar zoals we die kennen, en daarmee ook de kenmerkende klank van de blues. Muzikanten als Robert Johnson ontdekten dat een metalen buisje of een afgesleten flessenhals over die snaren een rauwe, glijdende toon kon oproepen die sindsdien in vele popsongs terug te horen is.
Elektrische gitaar
Toch bleef het volumeprobleem bestaan zodra de gitaar het moest opnemen tegen blazers en drums. In de jaren twintig en dertig begonnen uitvinders te experimenteren met magnetische elementen die de snaartrilling konden versterken. Toen uitvinders als Leo Fender en Les Paul in de jaren veertig en vijftig de massieve ‘solid-body’ elektrische gitaar introduceerden – een gitaar zonder holle klankkast waardoor het hoge gepiep uit de versterker sterk verminderde – was het hek van de dam.
Met de komst van de elektrische gitaar veranderde de positie van de gitaar in de band ingrijpend. Waar de gitaar eerder vooral begeleidde, kon die nu de melodie dragen en zich meten met blazers en drums. Jimi Hendrix liet in de jaren zestig horen dat een gitaar niet alleen kon zingen, maar ook kon schreeuwen. Eddie Van Halen herdefinieerde in de jaren tachtig wat er mogelijk was op de gitaarhals met zijn vliegensvlugge ‘tapping’-techniek. Die gitaarevolutie is nooit gestopt, ook niet met de nieuwe generatie die zich vandaag de dag aandient. Denk aan de funk-grooves van Cory Wong, de waanzinnige innovatieve techniek van Matteo Mancuso – in 2024 gaf hij nog een masterclass én trad hij met zijn band op tijdens BRIDGE, de virtuoze Mateus Asato – op 9 oktober te zien in Muziekgebouw Eindhoven, of St. Vincent, die de elektrische gitaar gebruikt als een futuristisch synthesizer-achtig instrument. Eén ding is zeker: zolang de muzikanten blijven vernieuwen, vernieuwt de gitaar met ze mee.
BRIDGE Guitar Festival Eindhoven
Van woensdag 27 t/m zondag 31 mei 2026 wordt die rijkheid van de gitaar gevierd tijdens de vierde editie van BRIDGE Guitar Festival Eindhoven. Als grootste en meest diverse gitaarfestival van de Benelux verbindt het genres, culturen en gemeenschappen en zet het de gitaar als een van ’s werelds meest bespeelde instrumenten centraal. Afgelopen editie van BRIDGE Guitar Festival Eindhoven bezochten 16.000 gitaarliefhebbers het festival dat bestaat uit vele activiteiten op binnen- en buitenlocaties, zoals concerten, workshops, masterclasses en een omvangrijke gitaarbeurs. Een deel van het programma is bovendien gratis te bezoeken.
Het gratis stadsfestival BRIDGE Around Town bestaat uit tientallen artiesten en bands, verdeeld over verschillende unieke locaties verspreid over twee dagen. Van de sfeervolle Markt tot intieme horecalocaties: het programma belooft een diverse mix van stijlen en verrassingen, waarmee de hele stad in het teken van gitaarmuziek staat. Bekijk het volledige programma op bridgefestival.com.